Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

7246 1494911290063 1020 - Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Bài làm

Tác phẩm nghệ thuật được coi là bông hồng vàng sáng chói nhà văn dâng tặng cuộc đời. Hạt nhân của quá trình sáng tạo đó là xây dựng hình tượng độc đáo. Bởi vậy ta có dịp đón nhận vẻ đẹp hình tượng sóng trong bài thơ cùng tên của nhà thơ Xuân Quỳnh để cảm nhận tâm hồn người con gái trong tình yêu đôi lứa.

Trong một chuyến đi thực tế ở biển Diêm Điền, hình ảnh con sóng khơi nguồn cảm hứng trong trái tim thi sĩ. Bài thơ được tricha trong tập “ Hoa dọc chiến hào”( 1967). Khi cả nước hòa trong âm vang của cuộc kháng chiến chống Mĩ ác liệt, có không ít tác giả lấy tình yêu đôi lứa làm con đường dẫn tới tình yêu tổ quốc. Còn tiếng thơ Xuân Quỳnh thuần túy nói về tình cảm lứa đôi, nên “ Sóng” được xem là bông hoa lạ giữa làng văn học.

Nhà văn sử dụng hình tượng nghệ thuật bắt nguồn từ những hình ảnh thực trong cuộc sống, qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ, chúng mang tính đa nghĩa và phản ánh tư tưởng chủ đề của nhà văn. Bởi lẽ đó, hình tượng con sóng trước hết mang nghĩa thực chỉ con sóng của thiên nhiên. Con sóng đó với trạng thái muôn vàn lúc nổi phong ba, lúc dịu nhẹ sóng yên biển lặng. Nó trải qua cả hành trình dài từ sông ra bể, với những quy luật vận động, tồn tại và sự tan hợp bất tử với thời gian.

>> Xem thêm:  Tóm tắt truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam ngắn gọn

Bằng biện pháp ẩn dụ không hoàn toàn, Xuân Quỳnh để hình tượng sóng xuyên suốt bài thơ, sóng đôi với nhân vật trữ tình “ em”, tạo nên sự ứng chiếu kì diệu, làm nhịp thơ hài hòa giữa sóng biển và sóng lòng. Con sóng với quá trình tự thức sâu sa của người con gái về tâm hồn trong tình yêu:

  • “ Dữ dội và dịu êm
  • Ồn ào và lặng lẽ”

Những đối cực trái ngược nhau được liên kết bởi liên từ “ và” để thấy sự dung hòa của các cung bậc tâm hồn trong trái tim cô gái. Khi mạnh mẽ, cuồng nhiệt, lúc dịu dàng, lặng yên giúp ta cảm nhận tiếng lòng phực tạp, phong phú và đầy bí ẩn. Dẫu mang trạng hướng nào, con sóng cũng có thiên hướng đổ về sự nhẹ nhàng, duyên dáng bởi nó mang thiên tính nữ, mang nét đẹp hiền dịu của người con gái phương Đông. Sông hạn hẹp, lưng chừng trái nghịch với không gian vô hạn, dài rộng của bể, giúp sóng được là mình. Hành trình từ sông ra bể là cuộc hành trình người con gái tìm lại chính mình. Cụm từ “ tìm ra tận” cho thấy sự bản lĩnh, cá tính của cô gái sẵn sàng dấn thân, đối mặt với khó khăn trên con đường đó.

Sóng hiện diện trong chiều kích dài rộng của thời gian “ ngày xưa”, “ và ngày sau”, nhà thơ đứng ở hiện tại nhìn về ngàn đời để nhấn mạnh, sóng mãi vỗ bờ tạo nhịp sống của bể cũng như khát vọng tình yêu là lẽ sống của tuổi trẻ.

>> Xem thêm:  Phân tích giá trị nhân đạo trong bài Vợ nhặt

Con sóng cùng “ em” đi tìm cội nguồn của tình yêu:

  • “ Sóng bắt đầu từ gió
  • Gió bắt đầu từ đâu
  • Em cũng không biết nữa
  • Khi nào ta yêu nhau”

Xuân Diệu cũng từng đặt ra câu hỏi về cội nguồn của tình yêu:

  • “ Làm sao cắt nghĩa được tình yêu
  • Có nghĩa gì đâu một buổi chiều”

Hồn thơ Xuân Diệu lấy lí trí để cắt nghĩa, lí giải nỗi băn khoăn, với Xuân Quỳnh nghiêng về tiếng nói trực cảm của người con gái nên chưa tìm ra câu trả lời thỏa đáng. Nhưng khiến ta cảm được chân lý của tình yêu là những rung động trái tim, không hề báo trước.

Sóng còn mang trong mình nỗi nhớ nhung da diết người mình thương:

  • “ Con sóng dưới lòng sâu
  • Con sóng trên mặt nước
  • Ôi con sóng nhớ bờ
  • Ngày đêm không ngủ được
  • Lòng em nhớ đến anh
  • Cả trong mơ còn thức”

Không gian vô cùng “ dưới lòng sâu, trên mặt nước”, kết hợp với khoảng thời gian vô biên “ ngày, đêm”, khơi dậy nỗi nhớ bờ luôn thường trực của con sóng dù ở đâu đi nữa, vẫn đổ về bờ. Nỗi niềm đó đồng điệu với niềm tương tư của “ em” luôn mong nhớ tới “ anh” dù ở phương trời nao, luôn hướng về phương “anh” dù trước bốn phương tám hướng. Khổ thơ mở rộng biên cương bờ cõi, “ em” trực tiếp lên tiếng, cất lên nỗi nhớ đong đầy, chiếm trọn người con gái cả trong tiềm thức, vô thức: “ cả trong mơ còn thức”. Nhà thơ giúp ta cảm nhận trái tim yêu nồng nàn, mãnh liệt, mang theo thuộc tính của lòng thủy chung, trước sau như một.

>> Xem thêm:  Phân tích giá trị nhân đạo sâu sắc của truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

Sóng cũng âu lo, tin tưởng như lòng “em” đầy suy tư, trăn trở về tình yêu lứa đôi:

  • “ Cuộc đời tuy dài thế
  • …Mây vẫn bay về xa”

Cuộc đời luôn tồn tại những giới hạn của nó, cuộc sống hữu hạn, tình yêu có thể mong manh như áng phù vân, biển rộng vẫn có bờ ngăn cách để ta cảm nhận nỗi ưu hoài của cô gái về sự vĩnh cửu của tình yêu. Cặp quan hệ từ “ tuy, vẫn, dẫu, vẫn” lại khẳng định nỗi lo chỉ thoáng hiện, còn niềm tin ở lại làm điểm tựa cho tâm hồn. Hai trạng huống tưởng đối lập nhưng lại thống nhất trong trái tim chân thành của người con gái trong tình yêu.

Sóng còn mang khát vọng dâng hiến để mãi trường tồn với tình yêu đôi lứa, để được làm giàu mình.

Tiếng thơ mộc mạc, chân thật phản ánh tâm hồn Xuân Quỳnh với khao khát tình yêu của tuổi trẻ cùng với suy tư sâu sa. Hình tượng sóng được xây dựng bởi ngôn từ bình dị, thể thơ năm chữ mang giọng điệu linh hoạt giúp ta thấu cảm tất cả cung bậc của tâm hồn cô gái khi yêu. “Sóng” còn lưu lại tiếng vỗ trong lòng bạn đọc bởi vẻ đẹp muôn thuở mang tính nhân bản của con người: khát vọng tình yêu đôi lứa nồng nàn.